Ở bài Học – Tin – Dụng – Sửa, ta đã thấy: mỗi người chỉ nhìn đời qua một miệng giếng. Góc nhìn nào trên đời này cũng phiến diện, rất khó toàn diện.
Nghe thì như một khuyết điểm. Nhưng bài này nói điều ngược lại: sự phiến diện không hoàn hảo, nhưng nó là một trong những yếu tố quyết định cuộc đời một con người.
Phần lớn thành công trên đời bắt đầu từ việc
đặt một chân lên con đường, khi mọi thứ còn chưa rõ ràng,
và đầu óc lúc đó còn rất đơn giản.
Cứ thấy là lao vào làm
Tuổi trẻ không có đủ kiến thức để tính toán quá nhiều. Thấy một mặt, tin một mặt, thế là lao vào làm. Đó chính là nhiệt huyết tuổi trẻ.
Càng lớn tuổi, kiến thức tích lũy dần. Thấy thêm rủi ro này, thấy thêm khả năng kia, cái gì cũng “để tính đã”. Rồi không hành động được nữa.
Không hành, thì không có kết quả.
Phiến diện là giác ngộ một mặt
Ở bài 4 tầng của hiểu biết, ta nói chỉ khi tới level 4, giác ngộ, không thể không làm, con người mới hành động. Vậy sao người phiến diện, hiểu chưa sâu, lại hành động nhiều đến thế?
Người phiến diện
Thấy một mặt, nhưng thấy rất rõ.
Một mặt ở level 4 → không thể không làm → lao vào
Người biết nhiều
Thấy nhiều mặt, mặt nào cũng chỉ vừa vừa.
Mặt nào cũng level 2–3, lại kéo ngược nhau → đứng yên
Phiến diện là giác ngộ một mặt.
Hiểu toàn diện mà nông, là biết nhiều mặt, nhưng không mặt nào đủ sâu để thành hành động.
Người phiến diện hành động nhiều vô cùng. Nhưng cũng chính vì phiến diện, nên kết quả thật sự của họ nằm rất xa những gì họ tính toán.
Góc nhìn sai, kết quả vẫn có thể đúng
Kết quả của cuộc đời không nhiều như ta tưởng. Lấy thị trường làm ví dụ: mỗi ông phân tích từ một góc, một nguồn dữ liệu. Nhưng thị trường thì chỉ có hai hướng, lên hoặc xuống.
- Phân tích kỹ thuật↑ lên
- Báo cáo tài chính↓ xuống
- Kinh tế vĩ mô↑ lên
- Tin hành lang↓ xuống
- Linh cảm của mình↑ lên
Nên thực ra rất dễ đúng, chứ không hề khó. Và cũng rất dễ sai. Một góc nhìn sai lệch vẫn có thể cho ra kết quả đúng. Một góc nhìn chặt chẽ vẫn có thể cho ra kết quả sai.
Thực tế, ai cũng có logic của riêng mình. Những logic đó là động lực cực mạnh cho hành động. Nhưng kết quả cuối cùng chưa chắc đã liên quan gì tới chúng.
Mưu sự tại nhân,thành sự tại thiên.
Việc mưu tính là ở người. Việc thành hay không là ở trời.
Câu này chuẩn tới từng chữ. Vì vậy kết quả cuộc đời chủ yếu thuộc về người hành động nhiều hơn, không cần biết vì sao. Mỗi lần hành động là thêm một lần được trời “chấm điểm”.
Thử rút thăm cuộc đời
Mỗi lần hành động giống như thị trường: chỉ có lên hoặc xuống, khả năng ngang nhau. Bấm để chơi lại bao nhiêu lần tùy thích.
Người làm nhiều thắng nhiều lần hơn, nhưng cũng thua nhiều lần hơn. Người tính mãi gần như chẳng có gì. Người liều tất tay thì chỉ cần một lần xuống là hết cuộc chơi.
Còn những người liều mà thua?
Đừng quên cái hại: thua nhiều. Câu chuyện ta nghe được hầu hết là của người liều mà thắng. Người liều mà thua thì lặng lẽ biến mất khỏi câu chuyện, chẳng ai kể lại.
Hình minh họa: trong những người cùng liều, ta chỉ nghe chuyện của mấy người bứt phá.
Điều này không mâu thuẫn với những gì nói ở trên. Nó chính là phần còn lại của bức tranh. Phiến diện cho bạn tấm vé bước vào cuộc chơi, chứ không cho bạn chiến thắng. Thắng hay thua, phần lớn nằm ở chữ duyên.
Người thành công thật sự thường là người đặt một chân lên đường, thua vài lần mà vẫn còn đứng được, rồi gặp duyên, rồi tích lũy dần.
Phải sống sót đủ lâu thì duyên mới kịp tới. Một lần thua mà mất hết, thì không còn lần sau để gặp duyên nữa.
Khẩu vị rủi ro quyết định nhiều hơn cả kiến thức
Hai người cùng một lượng kiến thức, cùng một cơ hội, kết quả vẫn có thể khác hẳn nhau. Thứ tạo ra khác biệt đó nhiều khi là khẩu vị rủi ro: độ liều, độ máu của mỗi người.
Kiến thức giúp bạn chỉnh hướng. Còn khẩu vị rủi ro quyết định bạn có bước ra hay không, và bước xa tới đâu. Vì thế nó tác động tới kết quả nhiều hơn cả kiến thức.
Giữ lại một chút phiến diện
- 1Đừng để kiến thức giết chết hành động. Học để bớt thua, chứ không phải học để khỏi phải đánh.
- 2Chọn một mặt, hiểu nó tới level 4, rồi làm. Đừng chờ thấy hết mọi mặt, vì chẳng bao giờ thấy hết.
- 3Đặt một chân lên đường trước. Duyên tới thì tích lũy dần, đừng chờ mọi thứ rõ ràng rồi mới đi.
- 4Hành nhiều, nhưng đừng cược tất cả, để còn sống sót tới lúc duyên đến.
- 5Mưu sự tại nhân: làm hết phần mình. Thành sự tại thiên: nhẹ lòng với kết quả. Thắng thì bớt kiêu, vì phần lớn là nhờ duyên. Thua thì bớt dằn vặt, vì kết quả vốn chẳng nằm hết trong tay mình.
Nên đọc toàn bài trước, rồi dùng phần này để ghi nhớ, tổng kết.
- Góc nhìn nào cũng phiến diện. Nhưng phiến diện là nhiên liệu của hành động.
- Phiến diện là giác ngộ một mặt. Hiểu nhiều mặt mà nông thì đứng yên.
- Càng biết nhiều, càng khó làm. Không hành thì không có kết quả.
- Kết quả đời không nhiều như ta tưởng: dễ đúng, cũng dễ sai. Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên.
- Ta chỉ nghe chuyện người liều mà thắng. Hành nhiều, nhưng đừng cược tất cả.
- Khẩu vị rủi ro tác động tới kết quả nhiều hơn cả kiến thức.

KM1: Mục đích và cấu trúc của HoaiPhong.Com và Sách Cộng+