Bài 1: Công thức của kết quả, thành công trong cuộc đời

Thành công là một loại kết quả trong cuộc đời, kết quả tốt. Và kết quả cuộc đời này của chúng ta có công thức xác định. Khi biết công thức này rồi, bạn sẽ tự tính ra kết quả của mình, chứ không phải xem tử vi. Bạn cũng không thể tính được nó hoàn toàn, nhưng ít nhất có thể hơi hình dung ra kết quả.

Hãy ghi nhớ công thức đặc biệt quan trọng này:

Kết quả cấu thành từ: [ Con đường x Thực hành x Vị thế] x Duyên mệnh

Như vậy hướng tới thành công trên đời ta phải cải thiện: Con đường và thực hành và vị thế. Duyên mệnh hoàn toàn là ý trời, không cần cưỡng cầu và cũng không thể cưỡng cầu. Vị thế, con đường và thực hành đều là những thứ có thể cải thiện. Khi thay đổi cả 3, xác suất của bạn tăng đột biến. Hãy thử thay bản thân bạn hay bất cứ ai vào công thức, rồi thử điều chỉnh 1 trong 4 biến số, kết quả thay đổi cực nhanh.

Hitler đổi con đường từ họa sĩ sang chính trị là ví dụ không thể kinh điển hơn. Kết quả sẽ thay đổi rất rõ rệt, khi chỉ 1 yếu tố chứ chưa cần cả 4 yếu tố. Bạn cũng chưa hiểu rõ chính xác về từng yếu tố đâu, mà chỉ hơi hình dung ra những then chốt quan trọng nhất quyết định cuối đời này ta đạt được thành quả gì. Cả đời trồng cây, không bao giờ thành bác sĩ giỏi. Cả đời nấu ăn, không thể thành nhà văn, đương nhiên rồi.

Hãy vào chính xác chuyên mục con: Con đường / Thực hành / Vị thế để bạn nắm được bài viết nào nhằm cải thiện yếu tố nào. Để làm rõ hơn công thức này, chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu sâu thông qua những câu chuyện thực tế.

So sánh quân sư và chủ công

Về năng lực chuyên môn: Trợ lý giỏi hơn sếp không phải điều lạ. So về kiến thức, hiểu biết thì quân sư vượt rất xa chủ công là đương nhiên. Thậm chí nếu lấy kỹ năng bắn cung để đo, cả quân sư và chủ công còn kém xa một bách phu trưởng.

Nhưng về thành công hay thành tựu, đương nhiên chủ công mới áp đảo. Như vậy có một khoảng cách rất xa giữa giỏi và thành công. Như vậy giỏi có thể chuyển hóa được thành công và giỏi chỉ đạt thành tựu ở 1 mức độ khiêm tốn hoặc chẳng có thành tựu gì khác nhau ở đâu?

Đó chính là độ rộng của việc giỏi, không chỉ là độ sâu. Tức là phải giỏi cùng lúc nhiều thứ để cải thiện được vị thế, chọn đúng con đường, thực hành tốt. Mức độ giỏi rất sâu chuyên môn, thực ra nó cũng làm con đường trở nên sắc nét, từ đó kết quả tốt hơn. Hãy cứ quan sát mọi người thành công, có thể bạn không phục vì họ không có một vài thứ quá sâu, nhưng tổng số thứ họ đủ giỏi lại cực nhiều.

Chủ công có rất nhiều thứ, đặc biệt là:

Vị thế vượt trội: Các chủ công thường có combo các vị thế cực tốt: Hoàn cảnh xuất phát, vị thế tính cách, vị thế tài chính. Có ai trong họ mà không có một danh sách những sự ưu việt trong tính cách. Bạn có thể thấy nó đúng với gần như đại đa số các minh chủ đã thành đại nghiệp.

Quan sát 2 người có xuất thân thấp như Chu Nguyên Chương hay Lưu Bang (trung bình thấp) đều có vị thế tính cách vượt trội. Nó mở ra cho họ vị thế tài chính và quan hệ ngay sau đó (Tiêu Hà, Lữ gia hay với CNC là Quách Tử Hưng và Mã Hoàng Hậu). Đó là lúc thế mạnh càng thêm mạnh. Bá nghiệp từ đó mà rộng đường.

Ta hãy xét tình huống 2 người có cùng hoàn cảnh gia đình (vị thế quan hệ, vị thế tài chính). Họ thậm chí có chung kỹ năng, kiến thức do học chung trường. Cuộc đời họ đương nhiên vẫn không giống nhau, bởi tính cách của họ thường có nhiều khác biệt. Người kỷ luật, kẻ ham chơi. Người kiên nhẫn, người lại vội vàng, nóng nảy.

Tôi muốn nhấn mạnh lại về tầm quan trọng gần như số 1 của tính cách. Có tính cách tốt thì xây nên nhiều vị thế khác. Mà không có tính cách tốt, sẽ làm hoang phí đi các vị thế hiện tại dù đang nắm giữ.

1. Quân sư kiến thức vượt trội. Họ cũng không phải những người ăn chơi và cực chăm chỉ. Nhưng đa số ít ai thành minh chủ vĩ đại. Bởi họ còn thiếu nhiều sự quyết đoán, tính thực hành cao độ, thậm chí khát vọng cá nhân. Và nó thuộc về tính cách, con đường.
2. Học trò sau khi học của thầy, chỉ cần thông minh chút là nắm được ít cũng 8 phần kiến thức một cách đơn giản. Họ dễ dàng thành công hơn thầy khi tính kỷ luật, kiên trì, quyết tâm cao hơn hẳn. Hoặc thêm combo thuận lợi về vốn, gia thế thì càng bá đạo. Ở bất cứ trường đào tạo kinh doanh nào, kể cả Harvard hay Stanford thì học trò vẫn cứ là thành công hơn, còn thầy thì rất bình thường.

Hai ví dụ trên đã chỉ ra rất rõ: Để thành công phải cải thiện đồng thời các yếu tố. Nếu chỉ chuyên tâm vào cải thiện kiến thức, level max của bạn chỉ là tầm chuyên gia, giáo sư, cố vấn. Như vậy, học là cần thiết, nhưng phải là học chính xác các vấn đề sau: Cải thiện vị thế, nghiên cứu chọn con đường, giải pháp thực hành. Thiếu đi 1 trong 3, xác suất thành công thấp hơn rất nhiều.

Học đại học là một trong những ví dụ siêu đơn giản cải thiện cả 3 yếu tố trong công thức:

1. Vị thế: Một người có bằng ĐH đương nhiên nâng cao vị thế khi xin việc làm.
2. Con đường: Nhiều lựa chọn hơn, dễ có lựa chọn phù hợp với bản thân hơn.
3. Thực hành: Có chuyên môn, có thể thực hành dễ dàng hơn.

Một việc học sẽ vô nghĩa khi: Không tác động đáng kể vào 3 yếu tố của công thức thành công. Blog này của tôi cũng là để học, vậy chính xác nó tác động vào các yếu tố ra sao:

1. Cải thiện vị thế: Vị thế rất rộng, nó sẽ thay đổi bạn như: Cải thiện vị thế tính cách (quan trọng bậc nhất), tận dụng vị thế tuổi tác v.v
2. Xác định lại con đường, thứ mà rất có thể chúng ta đang lầm lạc hoặc chưa vượt trội nhất.
3. Thực hành: Tăng xác suất thực hành và thực hành đúng đắn.

Đánh giá tầm quan trọng của từng yếu tố

Mặc dù cả 4 yếu tố trong công thức đều rất, tôi sẽ chỉ cho bạn thứ tự quan trọng. Để bạn hiểu rằng mình cần nhất là những gì, chứ chúng ta cũng không thể tách rời bất cứ yếu tố nào.

Con đường chính là yếu tố quan trọng nhất.

Không có hoặc sai con đường, vị thế mạnh tới đâu, tài năng tới đâu, thiên mệnh có ra sao cũng chỉ là một kết quả đáng buồn. Xác suất thành công luôn là 0% khi bạn không có con đường. Như đã nói ở trên, một người cắt cây cảnh nỗ lực suốt đời không bao giờ trở thành nhà văn. Vấn đề không phải ở năng lực của họ không thể, mà là kết quả của con đường kia không cho bao giờ ra như vậy.

Có 3 thông tin tôi muốn bạn ghi nhớ về con đường:

1. Con đường không cố định, nó có nhiều ngã rẽ. Bạn được phép chuyển hướng nhiều lần trong đời. Khi bạn khoảng trên 28 tuổi, đã bắt đầu dần trưởng thành, hãy cố gắng chọn con đường dựa trên: Mục tiêu cá nhân hoặc sở thích cá nhân. Tức xác định mục tiêu hay sở thích thật rõ ràng, từ đó chọn con đường theo nó.
2. Chỉ cần có con đường, xác suất thành công đã ngay lập tức đạt 25 – 30%. Bạn sẽ hơi bất ngờ với con số này, nhưng nó là sự thật. Tiêu Hà cũng không nghĩ mình làm hậu cần tốt tới vậy cho tới khi ông tự tay làm. Không phải tài năng chọn con đường, mà con đường và hoàn cảnh tạo nên tài năng. Có đường, làm và thích nghi điều chỉnh là phổ biến nhất cho các kết quả thành công.
3. Đường càng rộng, kết quả càng ấn tượng, chúng tương quan. Có một nhầm lẫn rất lớn rằng đường lớn thì cực khó đi. Sẽ khó hơn một chút, nhưng lại không xa như bạn nghĩ. Sự khác biệt nằm ở bản chất mỗi con đường, chứ không nằm ở mức độ to lớn. Sự chênh lệch tài năng giữa người với người, không khủng khiếp như sự chênh lệch tài sản hay thành tựu đâu. Tài năng chỉ hơn nhau 20 – 30%, 50% đã là rất khác biệt. Nhưng tài sản có thể gấp nhau 100 – 200, 2000 lần. Do đó, hãy cố gắng chọn con đường lớn nếu có thể.

Yếu tố thứ 2 là thực hành

Thực hành ở đây bao gồm:

1. Cường độ thực hành: Chúng chủ yếu là sự kiên trì, quyết liệt trong thực hành. Nó cần được duy trì liên tục.
2. Chất lượng của thực hành: Đây là phần kỹ năng, chuyên môn phát huy tác dụng.

Có con đường, có thực hành xác suất đã đạt tối thiểu 40% nhanh chóng. Chúng ta phải cải thiện cả cường độ lẫn chất lượng thực hành, thiếu đi một trong 2, biến số thực hành sẽ giảm nhanh chóng, từ đó kết quả cũng bị hạ theo. Bạn không thể chỉ chăm chỉ, nhưng lại sai phương pháp. Và cũng không thể đúng phương pháp nhưng chỉ làm nó hời hợt.

Nhìn vào một người tập Gym, bạn sẽ thấy nó rõ ràng: Đúng cách và bền bỉ mới đủ. Thiếu đi một trong 2, nó nhanh chóng vô nghĩa.

Xếp thứ 3 là vị thế

Vị thế nâng cao xác suất thành công. Hiểu như vậy là đủ, và tôi nghĩ bạn cũng đã hiểu không cần giải thích thêm. Nhưng vị thế nó rất rộng, do đó hãy đọc series: Vị thế để có thể hiểu và cải thiện nó.

Thực trạng tính cách chúng ta

Khi hiểu được bản chất này rồi, bạn sẽ thấy 1 thực tế:

Nếu chúng ta đang ngụp lặn quá, thường là tính cách của chúng ta có vấn đề.

Hãy thử xem bạn có một hoặc nhiều trong danh sách dưới đây không:

1. Lười biếng – Cái này rõ ràng nhất. Không chịu làm thì sao mà thành công được.
2. Thiếu kỷ luật – Không kiên trì, làm theo hứng, bỏ ngang khi khó khăn.
3. Trì hoãn (Procrastination) – Cứ để mai, để mốt. Không bao giờ bắt đầu hoặc hoàn thành.
4. Sợ hãi/Nhút nhát – Sợ thất bại, sợ rủi ro, sợ ý kiến người khác nên không dám làm gì cả.
5. Thiếu kiên nhẫn – Muốn giàu nhanh, nóng vội, không chịu đợi quá trình phát triển tự nhiên.
6. Hay đổ lỗi – Lúc nào cũng tại hoàn cảnh, tại người khác, không nhìn lại bản thân.
7. Tự mãn – Đạt được chút thành tích là nghĩ mình giỏi rồi, không chịu học thêm.
8. Thiếu tập trung – Nhảy từ việc này sang việc khác, không focus làm một thứ đến cùng.
9. Bảo thủ, cứng nhắc – Không chịu thay đổi khi môi trường đổi, giữ mãi cách cũ dù nó không hiệu quả.
10. Ham vui, thiếu hy sinh – Thích hưởng thụ ngay hôm nay hơn là đầu tư cho tương lai.

Gom thành nhóm, thì có mấy nhóm sau:

1. Nhóm “không bắt đầu”: lười biếng, trì hoãn, sợ hãi.
2. Nhóm “không đi đến cùng”: thiếu kỷ luật, thiếu kiên nhẫn, thiếu tập trung.
3. Nhóm “tự phá”: đổ lỗi, tự mãn, bảo thủ, ham vui.

Wow, đành phải thừa nhận chúng ta có quá nhiều trong combo này. Bây giờ hãy hình dung tiếp, với combo 10 thứ to như núi đá phía trên, dù có trong tay: Tài chính, gia thế, thậm chí là cả kiến thức rất sâu, bạn vẫn cứ chỉ làng nhàng.

Có giỏi kiến thức như một quân sư, bạn cũng vẫn chỉ có thể làm một cố vấn, cùng lắm cố vấn cấp cao lấy lương. Còn rất xa mức đại thành công của kẻ chủ công. Người mà kỷ luật, kiên trì của họ ở mức độ vô cực. Nói đơn giản, chỉ thiếu đi cái tham vọng hay cao hơn là dã tâm, đã khác đi kết quả mỗi người.

Kể cả chính bản thân tôi, tôi đã tự soi mình và nhìn ra nhiều nhược điểm. Nó cũng là lời giải thích rất rõ cho những kết quả hiện tại. Ta nhìn vào đó để tự sửa chữa, mới hi vọng sự khác biệt trong tương lai. Tôi không muốn kể nhược điểm ở đây, sẽ thật xấu hổ. Nhưng tôi đã thấy, và sẽ sửa được.

Người thành công là người giỏi?

Câu này cũng có thể coi là cơ bản đúng. Bao gồm cả những người làm những việc phi pháp. Họ vẫn phải có một tố chất đặc biệt trong tính cách. Từ đó nó chuyển hóa tạo thành kết quả. Nó sẽ là hơi đề cao quá nếu họ không chân chính, nhưng thực tế để đạt được một mức độ thành công, vẫn phải có “chất” mới làm được.

Đối với con đường chân chính, đương nhiên người đã thành công phải giỏi. Ở những con người đó, nó thường có nhiều mặt nổi trội. Trong đó chắc chắn bao gồm nhiều ưu điểm trong tính cách.

Công thức của kết quả

Trở lại với mô hình xác suất thành công – Bộ 3 “Vị thế + Con đường + Thực hành”

Ta có thể coi mỗi yếu tố chấm trên thang điểm 0 – 3:

Mức: Điểm –  Mô tả ngắn

1. Thấp: 1 – Yếu / sai / hạn chế
2. Trung bình: 2 Ổn – đang đi đúng hướng
3. Cao: 3 – Vững mạnh / vượt trội / đúng hướng tuyệt đối

Vì nó gồm tới 3 yếu tố, nên không chỉ đơn thuần kẻ 1 bảng 2 chiều được, đấy là đã tạm bỏ qua một yếu tố:Duyên hay may mắn. Bây giờ bạn tự chấm điểm: Vị thế của mình, con đường của mình và cuối cùng là tính thực hành của mình. Sau đó soi vào bảng dưới đây để xem xác suất của bạn hiện tại là bao nhiêu %.

Thêm yếu tố “Duyên” vào:

1. Đen đủi: giống như đi đường gặp bão, tai nạn → kết quả tụt 1–2 bậc so với vị trí bảng.
2. Thông thường: kết quả giữ nguyên như trong bảng.
3. May mắn: như đi đúng trend, gặp quý nhân, nắm cơ hội hiếm → kết quả nhảy vọt thêm 1 bậc.

Thực ra, con đường nó cũng là một loại kiến thức. Khi không xét về vị thế tài chính nữa, để so sánh những người có hoàn cảnh tài chính giống nhau, ta có một bảng so sánh đơn giản:

Hãy bắt đầu việc sửa đổi tính cách hôm nay bằng 3 việc:

1. Nhận thức lại một lần nữa, rõ hơn nữa: Vai trò của tính cách với kết quả cuộc đời.
2. Bắt đầu tập thể dục thể thao. Đừng hỏi tại sao, đó là con đường thiết thực nhất dẫn tới cải thiện tính cách.
3. Thực hành thay đổi tính cách tích cực (Tự phê bình bản thân mà sửa)
4. Tìm con đường cho mình
5. Đi trên con đường đó bằng quyết tâm và cả kiến thức (để thực hành đúng).

Lời kết

Chính tôi, tính cách còn chưa hoàn thiện nên kết quả chưa như ý. Nhưng tôi thừa nhận và khắc phục nó, với một ý chí đủ tan chảy sắt đá. Và tôi sẽ quay lại để chứng minh cho bạn thấy công thức trong bài hoàn toàn đúng.

Tôi thực sự rất tâm huyết với bài vị thế cá nhân và bài này. Bởi một khi thức tỉnh được nó, con người bạn sẽ tự động thay đổi mà không cần ai nhắc. Sự cải thiện nó mạnh mẽ tới mức có thể dùng từ lột xác. Một khi bạn tỉnh ra, quyết tâm, ý chí, kỷ luật (toàn những tính cách vàng) tự đến. Thành công từ đó cũng tiến gần hơn. Tôi viết còn chưa ngại dài, bạn đọc cũng ngại dài thì quả thật đáng buồn.

Đó là lí do tôi tin rằng, tôi không viết bài: Hướng dẫn cách vượt qua lười biếng, nhưng bạn vẫn vượt qua được. Khi nào trí mà tỉnh, sức mạnh nó khủng khiếp hơn sự cố gắng mà chưa thực sự có căn cơ gốc rất nhiều.

Mặc dù chăm chỉ, cố gắng thì mới thành công thì ai cũng hiểu. Nhưng tôi tin, bảng trên sẽ giúp bạn logic và hệ thống rõ hơn nữa. Và lúc này, bạn sẽ “hiểu thật”. Bài này không hẳn mới hoàn toàn so với 6. Nhưng tôi làm rõ hơn, vì thực sự nó rất quan trọng với tất cả. Và cá nhân tôi vẫn tin nó không thừa. Cũng hi vọng rằng bạn không để câu: “Biết rồi” nó giết chết. “Biết rồi”, thế đã sửa hay thành công chưa?

Một ứng dụng khác của bài viết này là vấn đề tư duy dạy con. Như bạn đã thấy, tính cách chiếm quá nửa trong công thức của thành công. Do đó hãy tập trung dạy các kỹ năng thuộc về nền tảng tính cách, thay vì chỉ đơn thuần kiến thức. Tức là nếu con bạn có tính cách thực sự chỉn chu, vượt trội, gần như nó sẽ thành công bất kể hoàn cảnh nào. Tránh được việc thiên lệch quá nhiều về tập trung cho kiến thức, mà quên đi phần quan trọng nhất.

Hoài Phong