Trước hết bạn cần đọc bài 7: Xây dựng lộ trình cuộc đời trước. Bài này là một bài để ngẫm về Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ và góc nhìn cho hậu thế. Thành công rực rỡ ở tuổi 25 26. Có cả dũng và mưu, chỉ thiếu kinh nghiệm cuộc đời lẫn lộ trình cuộc đời, thứ phải tích lũy bằng thời gian hoặc có định hướng rõ rất sớm (hiếm). Đa số chúng ta tới tuổi 30 thậm chí vẫn chưa biết đời trôi về đâu, rẽ theo hướng nào.
Áo gấm đi đêm là thành ngữ nói về những việc tốt đẹp, thành công mà không ai biết hay ghi nhận quả thật lãng phí. Nguồn gốc sâu xa của câu nói này là từ Hạng Vũ:
“Phú quý bất quy cố hương, như y cẩm dạ hành, thùy tri chi giả”
Dịch: Giàu sang mà không trở về quê hương, thì như mặc áo gấm đi trong đêm – ai biết đến mình?
(Được ghi trong Sử Ký – Tư Mã Thiên)
Ngay từ câu nói này, nó đã thể hiện góc nhìn đời của Hạng Vũ có vấn đề chứ không cần đến các sự kiện sau đó. Đương nhiên HV vẫn là chiến thần, là Bá vương ở tuổi 25 26 (Quá đủ để tự hào – Lưu danh thiên cổ). Chúng ta luận bàn về tính phổ biến / tất yếu của sự việc:
Có 2 vấn đề với người trẻ thành công lớn:
- Thường quan tâm hơi nhiều vào danh tiếng, sự ngưỡng mộ, khen ngợi của người khác. Tuổi 24 kiếm được một số tiền lớn: Xây căn nhà thật to ở quê, mua con Mẹc đầu giữa cửa thật ngầu là rất phổ biến. Nó sẽ khác hẳn khi cũng là số tiền đó ở tuổi 35 40. Với năng lực của Hạng Vũ, 1 chiến thắng ở tuổi 40 con đường sẽ rẽ đi khác hẳn.
- Thiếu định hướng khi mọi thứ quá thuận lợi. Không có con đường, nước đi tiếp theo từ đó cản trở tiến triển sự nghiệp, cuộc đời. Hãy tưởng tượng bạn chưa từng yêu bao giờ. Chinh phục một cô gái 12 tháng mới thành, có lẽ bạn đã lập đủ một kế hoạch, thậm chí lập gia đình cũng không mắc lỗi lầm. Nếu sáng bạn gặp, chiều ngỏ lời, tối cô ấy đồng ý. Thuận lợi + nhanh quá => Rối, giờ làm gì tiếp theo? Đâu chỉ tình yêu, tiền bạc, quyền lực mà đến quá nhanh cũng vậy. Tập sống giàu sang kẻo sau này bỡ ngỡ tưởng như nói chơi mà thật đấy.
Không phải tất cả, nhưng đa số đều vướng vào điều này. Thiếu rất nhiều thứ: Định hướng sống, hiểu giá trị cốt lõi, hiểu về tài sản, dòng tiền hay cơ chế vốn v.v. Chúng là những thứ cần được tích lũy theo thời gian, trải nghiệm.
H.P cho rằng kiêu ngạo chỉ là phần tai họa phụ của thành công sớm. Phần quan trọng nhất thường là nó thuận lợi quá => Tốn ít thời gian. Mà có những thứ buộc phải tích lũy bằng thời gian => Các hành động sau đó thiếu hợp lý.
Chưa mua được nhà được xe, nhiều khi lại vẫn có mục tiêu, lộ trình để đi, mọi thứ rõ ràng. Đánh bại Tần quá nhanh và gọn, nhưng sau đó chưa có một kế hoạch đế vương đủ sắc nét. Nhiều khi mất khá lâu mới đánh thắng lại đủ khôn ngoan, trải nghiệm để tính toán ra nên ứng xử thế nào.
Chưa kịp tích lũy vốn sống đã có luôn kết quả, hầu như ai cũng hoang phí nó, ở mức độ ít hay nhiều.
Bài học của chúng ta ra được ở đây:
Không chỉ tuổi trẻ, mà ở độ tuổi nào hầu như ta luôn được trao “vốn liếng” nhiều hơn trình độ của mình. Hệ quả của nó là thường lãng phí hoặc sử dụng chưa tốt nó.
Vốn liếng chúng ta được trao là gì? Là thời gian, sức khỏe, tiền bạc v.v.
H.P đặc biệt cho rằng mỗi chúng ta nhất thiết phải có lộ trình cuộc đời của mình. Nó không đảm bảo sẽ tới đích, nhưng ít ra biết mình sẽ đi tới đâu, đi như thế nào. Bởi đó là cách tốt nhất giúp chúng ta bớt lãng phí cuộc đời quý giá này.
Skills là thứ có thể có sớm, chứ góc nhìn thấu và quản trị, định hướng hay là thứ cần tích lũy rất nhiều mới có được. Bạn cũng không nhất thiết có một lộ trình quá sớm ngay tuổi 20 (dù nó rất tốt, nhưng không dễ hình thành), nhưng dần dần cũng phải có kế hoạch. Đặc biệt khi đạt 1 mốc thành tưu, hãy dừng thời gian để nghĩ về lộ trình, khát vọng tiếp theo. Đó hoàn toàn chưa phải đích đến, đừng nhầm lẫn để rồi đánh rơi đi cơ đồ như Bá Vương.
Số người thành công ở tuổi trẻ cũng không ít, nhưng số dừng lại thường chiếm rất đông. Họ không biết làm gì tiếp theo, để rồi lạc đường. Tuổi trẻ thành công vừa là phúc vừa là họa là bởi vậy. Luôn nghĩ về con đường mà mình muốn đi tới khi chết, bởi nó là thứ bạn phải đối diện sẽ quyết định con đường của bạn.